Slotrede van prof. Matthias E. Storme op het
OVV-Colloquium "Nieuwe hefbomen voor een eigen beleid?"
Vlaams Parlement, Brussel, 27 september 1997.
Waarde vrienden,
Vandaag 27 september, 167 jaar geleden, stonden op de straatmuren hier in’t rond 12 W’s gekalkt : "wij willen Willem weg; wil Willem wijzer worden, wij willen Willem weer". Vandaag, 167 jaar later, stellen wij vast dat Willem op vele vlakken - niet alle ! - wijzer is geworden. En wij willen misschien niet precies Willem weer - daarover spreek ik me niet uit -, maar wij willen wel de middelen om een beleid te kunnen voeren zoals dat in Willem’s land heden ten dage wordt gevoerd.
Wij zijn hier vandaag in het gebouw van de Vlaamse volksvertegenwoordiging. Geen enkele instelling heeft in Vlaanderen meer demokratische legitimiteit dan deze instelling. En toch kan van hieruit op op sociaal, ekonomisch en gezondheidsvlak niet het beleid worden gevoerd dat wij nodig hebben, niet het beleid waaro--ver nochtans een behoorlijke konsensus bestaat : een Vlaams tewerkstellingsbeleid, ondernemings- en fiskaal beleid, een gezondheidsbeleid. Het soevereine Vlaamse volk wordt in enkele aanpalende instellingen, in de Wetstraat, op het Koningsplein (zetel van het Arbitragehof), vleugellam gemaakt. Op dit OVV-Colloquium werden een aantal belangrijke ontbrekende bevoegdheden besproken, bevoegdheden op sociaal-ekonomisch en financieel vlak. Zonder een verruiming van de deelstaatbevoegdheden, zo toonde prof. Heremans aan, zal door de nu in de financieringswet ingebouwde mechanismen onze autonomie de komende jaren voortdurend worden uitgehold.
Dit wil niet zeggen dat alle problemen op de genoemde vlakken te wijten zijn aan een gebrek aan bevoegdheden. Wat we zelf doen, doen we niet altijd beter - al zeg ik tegen de nijdigaards die de federalizering nog steeds niet hebben verteerd en dus de splinter in het Vlaamse oog zoeken : vaak, ja meestal doen we het wel beter. Wat we zelf zouden kunnen doen, doen we niet altijd. Vlaanderen gebruikt nog niet de volheid van zijn bevoegdheden. Vlaanderen voert vooral hier te Brussel en in de Vlaamse gordel rondom - al lang geen gordel van smaragd meer, al zijn er nog steeds pareltjes - geen voldoende krachtig beleid. Maar Vlaanderen wordt toch vooral geremd door een gebrek aan bevoegdheden, in het bijzonder te Brussel, maar in het algemeen gesproken op de eerste plaats toch op de vlakken die hier vandaag werden besproken en op dat van de sociale zekerheid.
Vlaanderen wordt geremd doordat op federaal vlak de Vlaamse meerderheid is opgegeven, zodat het beleid dat wij nodig hebben daar niet wordt gevoerd. Op de gebieden waar de Vlaamse meerderheid niet grondwettelijk is gemuilkorfd, is ze in de hele Belgische geschiedenis nog nooit uitgeoefend. Niet dat wij aan de Walen onze wil willen opleggen. Het beleid dat Vlaanderen wil is niet noodzakelijk het beleid dat in Wallonië moet worden gevoerd. Maar het is niet aanvaardbaar dat Vlaamse welvaart wordt geblokkeerd doordat op federaal vlak franstalige machten alle maatregelen blokkeren die Vlaanderen op een demokratische wijze wenst door te voeren. Dat Vlaanderen en Wallonië gezamenlijk bepaalde zaken doen waarover ze het eens zijn, kan natuurlijk geen kwaad, en mag zelfs worden toegejuicht (zoals dat ook moet worden toegejuicht als het met Nederland gebeurt). Maar het is niet aanvaardbaar dat een Vlaams beleid door franstalige veto’s via federale instellingen onmogelijk wordt gemaakt of in ieder geval tegengewerkt. Moet ik nog herinneren aan de veto’s tegen de Vlaamse banenplannen, de vermindering van de vennootschapsbelasting, de hervorming van de erfenisrechten, de lineaire lastenverlaging, of aan de tegenwerking tegen Telenet en de Vlaamse zorgverzekering ?
Wij stellen vast dat de franstaligen in federale instellingen de franstalige belangen verdedigen, niet het algemeen belang. Wij stellen vast dat Vlamingen in federale instellingen het Vlaams belang maar al te vaak opzijschuiven voor het zogezegde algemeen belang, in feite voor welbepaalde franstalige belangen, of altans voor wat de franstalige machthebbers denken dat in hun belang is. De Achillespees van Vlaanderen dat Vlaamse beleidsmensen in federale organen menen ook de Waalse belangen te moeten verdedigen, waar de anderen enkel hun eigen belangen verdedigen.
De Vlaamse Beweging zal daarom wellicht aktie voeren naar de volgende verkiezingen toe. Voortgaand op een voorstel dat de voorzitter van het Ijzerbedevaartkomitee reeds heeft overgenomen op de jongste Ijzerbedevaart, willen wij de kiezer overtuigen om op federaal vlak - los van zijn keuze op Vlaams vlak - enkel nog te kiezen voor partijen die beloven géén regering te vormen zonder een drastische overheveling van bevoegd-heden en vermindering van transferten. Overheveling van de gehele gezondheidszorg en een homogene fiskale bevoegdheid ter grootte van de ge-hele personenbelasting naar de vier gemeenschappen (Vlaamse, Waalse, Duitse en Frans-Brusselse) zijn daarbij het minimum. Zodra de europese muntunie beslist is, en de bestaansreden voor deze federale regering wegvalt, zullen wij de Vlaamse partijen voor hun verant-woor-de-lijk-heid plaatsen voor wat betreft fiskale autonomie, kommunautarizering gezondheidszorg, en door-schui-ven van de federale overheidsschuld. Vandaag hebben wij enkele bijkomende elementen aangebracht opdat ministers niet langer zouden kunnen beweren dat ze nog steeds geen goed voorstel voor splitsing hebben gezien !
De Vlaamse Beweging plant ook akties naar de leden van die sociale organisaties die weigeren zich op te splitsen, om hen te overtuigen te kiezen voor unikommunautaire organizaties. Waar blijven immers de meeste sociale organisaties op het Vlaamse veld ? Waar blijven de vakbonden, de ziekenfondsen, de verbruikersorganisaties, de meeste werkgeversfederaties (andere dan VEV en NCMW), de andere sociale organisaties (andere dan de BGJG) ? Waar staan we wanneer een zogezegde sociale-zekerheidsspecialiste van de CVP er vooral op aandringt om de waarheid achter de cijfers in de sociale zekerheid verborgen te houden ? Als er ergens sprake kan zijn van "Pleinvrees der kannunnikken", dan zijn het wel deze kannunnikken van de zuilen die de open ruimte van een demokratische Vlaamse gemeenschap niet aandurven.
Op die wijze offeren zij de sociaal zwakkere in Vlaanderen op aan een ondoorzichtige transfertenpolitiek. Is de solidariteit met de machtsstrukturen in franstalig België belangrijker dan die met de zwakkeren in Vlaanderen ? Uit cijfers die men ons verborgen houdt moet blijken dat van de sociaal zwakkere in Vlaanderen een solidariteit met de zwakkere in Wallonië wordt verwacht die de sterkeren in Wallonië zélf niet willen opbrengen. En hoe kan men beweren dat de sociale zekerheid Belgisch moet blijven omdat een sociaal zekerheidsstelsel een voldoende grote schaal zou moeten hebben ? Alsof het verschil tussen 6 en 10 miljoen mensen daar de doorslag zou geven. Slechts Europa, niet België, kan het niveau zijn waarop een rechtvaardige solidariteit tussen volkeren kan worden geregeld. Waarom zou Vlaanderen en Vlaanderen alleen eeuwig moeten betalen voor Wallonië, in zoveel sterkere mate dan de rest van Europa ? Zijn er geen andere streken in Europa die er nog slechter aan toe zijn en dus onze solidariteit meer verdienen ? En mag men in ruil voor solidariteit niet op de eerste plaats respekt eisen ? Moeten wij ons laten uitschelden voor egoïsten door wie uit onze hand eet, maar tegelijk samenspant in een Wallo-Brux om het Nederlands in Brussel, Vlaams-Brabant en Europa in een tweederangsrol te duwen ?
Vandaag 167 jaar geleden, op enkele stappen hiervandaan, kwam een voor Vlaanderen fatale blunder tot stand. Van die historische vergissing heeft de Franse gemeenschap zijn feestdag gemaakt. Maar, zoals wij de voorbije week duidelijk hebben gehoord, deze dag is ook geen feestdag voor de Walen. Zij is het slechts voor een arrogante franstalige kaste, vooral te Brussel. Ook voor Wallonië symbolizeert deze dag een historische vergissing. Wallonië, niet de Franse gemeenschap van België, mag nog steeds op onze hulp rekenen. Wij willen geen ekonomisch kerkhof in Wallonië; wij willen een bevoegdheidsoverdracht naar Vlaanderen en Wallonië die ook Wallonië zijn waardigheid teruggeeft, op basis van eigen verantwoordelijkheid. Wij willen liever een welvarende zuiderbuur, maar wel één die onder de taalgrens blijft. En zo ook willen wij Brussel gerust een hinterland bieden. Wij gunnen de franstalige Brusselaars hun kulturele autonomie in de 19 gemeenten. Maar zij moeten het ééntalig karakter van de rest van Vlaanderen en de volledige gelijkwaardigheid van het Nederlands te Brussel aanvaarden. Met zo’n Wallonië en zo’n Frans-Brussel kan worden samengewerkt, niet met een imperialistische Franse Gemeenschap.
De Vlaamse gemeenschap is een sociale en kulturele werkelijkheid met een eigen identiteit. Niet omdat dit door predestinatie zo moest zijn, maar omdat dit nu éénmaal het produkt is van een historisch proces. Dat Vlaanderen ?maar? een produkt is van een geschiendenis, die ook anders had kunnen lopen, doet niets af aan de realiteit ervan. Doordat het een historisch gegroeide werkelijkheid is, is het ook ten volle een werkelijkheid. Reële sociaal-kulturele verschillen, meer dan wat anders ook, verantwoorden een verschillend beleid, ja maken dat het zwaartepunt van het beleid in onze tijd enkel op het Vlaams niveau kan liggen. Belangrijke bevoegdheden horen ook op een lager niveau, dat van de gemeenten, of een hoger, dat van de Europese Unie. Maar het zwaartepunt van het maatschappelijk projekt dat demokratie heet, regering van het volk, kan vandaag slechts op Vlaams niveau liggen. Een hoge mate van kulturele homogeniteit is een belangrijke faktor van welvaart en welzijn, zoals F. Fukuyama overtuigend heeft aangetoond (in : Trust. The social virtues and the creation of prosperity). Ook behoorlijk bestuur ("good government") en politiek gegrond op transparant maatschappelijk debat zijn slechts met zo’n zwaartepunt mogelijk.
De geschiedenis leert ons dat Vlaanderen zich nooit van de wereld heeft afgesloten. Voor wie onze taal eerbiedigt, is Vlaanderen steeds tolerant geweest. De Vlaamse beweging zelf is, zoals onze kultuur, maar ontstaan en tot bloei gekomen danzij kulturele uitwisseling met het buitenland. Wie Vlaanderen afzweert uit beweerde wereld-openheid is daarom intellektueel oneerlijk. Kulturele rijkdom bestaat uit kulturele verschillen. Eerbied voor de veelheid van kulturen vereist eerbied voor de grenzen van kultuurgebieden. Weigeren te erkennen dat het Vlaamse volk, zoals elk volk, recht heeft op een eigen huis, heeft niets te maken met echt multikulturalisme, maar alles met een kultureel-ekonomische overheersing van de sterkste. De Vlaamse natievorming is een demokra-tisch projekt, een projekt tegen kultureel en ekonomisch imperialisme. Geef ons eindelijk de volheid van bevoegdheid om dit demokratisch projekt te verwezenlijken.
Matthias E. STORME
voorzitter VVA en OVV (toespraak in eigen naam).